AI gebruik in de wereld van vandaag: hoe AI de huidige generatie vormt

Zonder dat je het doorhebt, gebruik je het waarschijnlijk al dagelijks. AI is overal — maar wat doet het écht met onze arbeidsmarkt en ons denkvermogen? Onze jonge hond Brian Kiesling deelt zijn blik op AI en hoe dit werk vandaag de dag vormt. Benieuwd naar zijn verhaal? Lees verder!

Kunstmatige intelligentie, of in het Engels Artificial Intelligence (AI), blijft voor veel mensen een ongrijpbaar onderwerp. Je kunt AI tegenwoordig voor van alles gebruiken. Het doen van een spellingscheck op jouw verslag, het schrijven van jouw sinterklaasgedicht of zelfs het plannen van een meerdaagse vakantietrip. Zit je met een vraag? AI kan hem voor je beantwoorden! De inzet van AI gebeurt vaak zelfs zonder dat je je hier bewust van bent. En juist daarom is het lastig te vatten. Want wat is AI nu precies? En waarom is er in deze tijd geen ontkomen meer aan? Onze jonge hond Brian Kiesling praat je kort bij over zijn blik op AI en hoe dit werk vandaag de dag vormt.

Simpel gezegd: AI is software die patronen herkent en taken uitvoert die normaal menselijke intelligentie vereisen. Door gebruik te maken van miljarden data punten, maakt AI een voorspelling op basis van beschikbare data. De ontwikkeling van AI gaat zelfs zo ver, dat hij niet alleen tekst schrijft op basis van patronen; AI is tegenwoordig zelfs in staat om nepfoto’s te ontwikkelen die bijna niet meer te onderscheiden zijn van de realiteit. Ook geeft het bijvoorbeeld medisch advies op basis van een eenzijdig verhaal en zonder expertise van een arts. Met alle gevolgen van dien. Dit maakt AI enorm breed inzetbaar, maar hiermee ook gevaarlijk om te gebruiken. Want hoe weet jij in deze tijd nog wat door AI is gegenereerd en wat niet?

In mijn werkopdrachten ben ik AI steeds meer tegengekomen. Gemeenten en overheden zetten er vol op in. Ze starten projecten om ondernemers ‘AI-ready’ te maken in de grote sprint naar innovatie. Maar om AI juist te implementeren en veilig te gebruiken is het van belang dat de basis op orde is. Daar komen velen vragen bij kijken zoals ‘Is de data die we gebruiken wel goed beveiligd?’ Of ‘wat (en voor wie) is het gevolg als we bepaalde data inzetten?’ We moeten oppassen dat we niet al wegsprinten uit de AI-startblokken zonder op voorhand goed naar de gevolgen te kijken.

AI en de arbeidsmarkt: We zien niet wat verdwijnt

Het vreemde is dat niemand precies weet wat AI met onze toekomst doet. Traditioneel stellen economen dat vooral praktisch geschoolde banen als eerste verdwijnen. Dat klinkt logisch: repetitief werk is eenvoudig te automatiseren. Hierdoor lopen juist praktische beroepen, zoals productiewerk, het grootste risico.
Maar AI werkt op een andere manier en vormt daarmee ook een andere dreiging. Accountant, advocaten, programmeurs zijn hier de banen die het meest risico dragen. Waarom? Omdat veel van het werk systematisch is. Dat wil zeggen dat het gestructureerde regels volgt waar AI zeer goed in is. Een timmerman kan niet zo snel vervangen worden. Het vereist fysiek aanpassingsvermogen, improvisatie, real-time probleemoplossing in ongestructureerde omgevingen. Een accountant? Die voert dezelfde processen tig keer per dag uit. AI doet dat in milliseconden. Kortom, we weten niet hoe AI  de arbeidsmarkt echt gaat veranderen.

Supercomputer met een superrekening

De huidige generatie hecht veel waarde aan duurzaamheid, een lage footprint en een schone, groene wereld. Wat velen helaas niet weten is dat het gebruik van AI enorm slecht is voor het milieu. Het gebruikt namelijk enorme hoeveelheden energie. Een zoekopdracht in ChatGPT verbruikt net zoveel water en energie als tien Google-zoekopdrachten! Het internationale energieagentschap voorspelt dat datacenters in 2030 bijna 945 terawatt-uur elektriciteit nodig hebben. Ter vergelijking: dat is meer dan dat heel Japan verbruikt in een jaar. En 60% daarvan zal uit fossiele brandstof komen. De continue werking van servers en netwerkapparatuur produceren zoveel warmte dat de energie die nodig is om dit allemaal te koelen niet met groene energie opgepakt kan worden. Er wordt simpelweg niet voldoende groene energie verwekt. Deze koelsystemen gebruiken water om de servers te koelen en dat betekent 220 miljoen extra ton CO2 per jaar. Meta, Google, OpenAI bouwen massaal datacenters, waardoor sommige regionale waterbronnen leeg lijken te raken. En gemeenten? Die groeien mee, omdat ze ook in AI willen investeren. Hier ligt een grote blinde vlek: overheden promoten AI, maar hebben vaak zelf nog geen formeel beleid over hoe eigen medewerkers moeten omgaan met AI90% van de gemeenten is daardoor bezorgd over hun dataveiligheid.

Hoe AI ons denken beïnvloedt

In organisaties verschuift AI de manier waarop werk wordt georganiseerd, verdeeld en beoordeeld. Steeds meer taken worden door AI voorbereid, waarna mensen alleen nog “even checken en versturen” in plaats van zelf na te denken. Daardoor verdwijnt een groot stuk van de inhoudelijke denk- en schrijfwerk naar de achtergrond, terwijl de output er aan de oppervlakte professioneel blijft uitzien. Onderzoek laat zelfs zien dat wanneer mensen AI heel erg vertrouwen, zij minder geneigd zijn om kritisch te blijven nadenken en alternatieven te onderzoeken. In plaats van zelf een probleem te ontleden, formuleren en structureren, schuiven we steeds vaker de vraag direct in een chatbot en passen we hooguit wat woorden aan. Dat heet ook wel “cognitive offloading”: je besteedt een deel van je denkproces uit aan een tool.​

Op korte termijn voelt dat slim en efficiënt, maar op lange termijn verschuift de grens van wat we nog “de moeite waard” vinden om zelf uit te denken. Vooral bij jongeren en kenniswerkers is er een risico dat kernvaardigheden zoals kritisch redeneren, diep lezen en creatief oplossingsvermogen minder worden geoefend. De gevaren zitten dus minder in één fout antwoord en meer in een langzaam verschuivende norm: als “AI zegt het” genoeg wordt, zakt ons eigen denkvermogen.

Bewust gebruiken in plaats van uitzetten

Volledig teruggaan naar een wereld zonder AI is in de praktijk net zo onwaarschijnlijk als dat we massaal weer met een Nokia zonder internet zouden gaan lopen. Tegelijk is het wél gezond om ons af te vragen of die Nokiawereld op sommige punten niet beter was voor aandacht, menselijkheid en autonomie. De kunst wordt dus niet om AI te elimineren, maar om elkaar scherp te houden: organisaties hebben duidelijke ethische kaders, transparante afspraken en goede bescherming van mensen nodig, inclusief de onzichtbare werkers achter de schermen, zodat AI een hulpmiddel blijft en geen sluipende stuurman van ons denken.

Bronnenlijst